Boja, która paraliżuje meduzy polem elektromagnetycznym. Ale ma jeden haczyk

Rocznie dochodzi na świecie do około 150 mln poparzeń przez meduzy. Hiszpańscy inżynierowie proponują rozwiązanie, które brzmi jak science fiction: pływającą boję, która polem elektromagnetycznym unieruchamia parzydełkowce, zanim dotrą do kąpieliska.

Jak pole elektromagnetyczne zatrzymuje meduzę

→ Czytaj też: Zamrozili światłowód do -196°C. Efekt może zmienić komputery na zawsze

Urządzenie opracowali badacze z Universitat Politècnica de València oraz Uniwersytetu w Alicante. Sekret tkwi w sposobie poruszania się meduz. Zwierzęta przemieszczają się dzięki pulsowaniu — kurcząc dzwon, wypychają wodę i napędzają się do przodu.

Boja emituje pola elektromagnetyczne, które zaburzają ten mechanizm. „Generując pola elektromagnetyczne, można zmniejszyć liczbę pulsacji meduz, a nawet je sparaliżować, ograniczając ich zdolność ruchu i utrzymywania pozycji” — tłumaczy Jaime Lloret, koordynator zespołu z instytutu badawczego UPV zajmującego się zintegrowanym zarządzaniem strefą brzegową.

Efekt jest odwracalny. Gdy prąd wyniesie meduzę poza zasięg pola, zwierzę odzyskuje pełną sprawność. „System jest całkowicie nieszkodliwy i po opuszczeniu zasięgu urządzenia meduzy mogą poruszać się normalnie” — dodaje César Bordehore, koordynator naukowy Laboratorium Badań Morskich Uniwersytetu w Alicante.

Jak zbudowana jest boja

→ Czytaj też: Most z drukarki 3D w 20 godzin. MIT tnie beton o 76% i zmienia budownictwo

Każde urządzenie składa się z trzech elementów:

• pływającej boi z nadajnikami elektronicznymi i zasilaniem;
• obciążonego łańcucha zakotwiczonego na dnie, który stabilizuje układ;
• zanurzonych cewek rozmieszczonych na różnych głębokościach, emitujących pola w całej kolumnie wody.

Po aktywacji boja tworzy wirtualną barierę o długości od 200 do 300 metrów, sięgającą w dół wzdłuż łańcucha. W odróżnieniu od fizycznych siatek, które oddziałują na wszystkie zwierzęta, urządzenie celuje wyłącznie w meduzy. Zasila je czysta energia — panele słoneczne i mechanizmy pozyskujące energię fal, bez kabli i paliwa.

Boja mierzy też temperaturę, mętność, poziom chlorofilu i tlenu. Konstrukcja jest modułowa: łącząc kilka urządzeń, można stworzyć dłuższą zaporę, a układając więcej cewek — powiększyć zasięg pola.

Haczyk, którego nie da się obejść samą technologią

Pozostaje jeden zasadniczy problem. Meduzy to także bierni dryfterzy — często niesione ku brzegowi przez silne prądy morskie. Urządzenie działa wyłącznie na ich dobrowolny, pulsujący ruch. Gdy zwierzę przemieszcza się z prądem, boja jest bezradna.

Fale poniosą sparaliżowane ciała na brzeg. A nawet martwe meduzy potrafią parzyć. Badacze pośrednio przyznają się do tego ograniczenia, zalecając rozwiązanie hybrydowe: połączenie boi z klasycznymi siatkami na najbardziej zatłoczonych plażach turystycznych.

Nie tylko plaże

Autorzy widzą dla urządzenia szersze zastosowania. Boje mogłyby chronić rury poboru wody w odsalarniach i elektrowniach, które meduzy potrafią zatykać całymi rojami. Przydałyby się także w akwakulturze — do ochrony hodowlanych zagród rybnych przed uszkodzeniami.

Skala problemu jest realna. Większość z 150 mln rocznych poparzeń kończy się jedynie podrażnieniem, ale niektóre gatunki są groźne. Jad australijskiej osy morskiej porównywano do uderzenia biczem zanurzonym w płonącym kwasie — potrafi zabić dorosłego człowieka w ciągu dwóch minut.

Projekt pozostaje na etapie prototypu. Wszystkie udane testy paraliżu przeprowadzono dotąd wyłącznie w kontrolowanych akwariach. Zespół szuka teraz partnerów komercyjnych gotowych sfinansować i zbudować pierwsze jednostki działające w otwartym morzu. Czy pole elektromagnetyczne rzeczywiście oczyści kąpieliska — pokażą dopiero próby w wodach oceanu.