Przejdź do treści
Umysł

Bulimia nie jest brakiem silnej woli. Fizycznie zmienia mózg - im więcej ataków, tym głębsze blizny

Nowe badanie ujawnia, że u osób z bulimią dochodzi do wymiernych zmian w strukturze mózgu. Co gorsza, im częstsze napady objadania się, tym bardziej rozległe są anomalie w istocie szarej.

3 min czytania
Czy każdy napad objadania się fizycznie zmienia architekturę mózgu, utrudniając powrót do zdrowia?
Czy każdy napad objadania się fizycznie zmienia architekturę mózgu, utrudniając powrót do zdrowia?. Fot. Goleisureintl, Wikimedia Commons, CC BY 4.0
Spis treści

Czy każdy napad objadania się fizycznie zmienia architekturę mózgu, utrudniając powrót do zdrowia?. Fot. Goleisureintl, Wikimedia Commons, CC BY 4.0

Dlaczego dla jednych osób jedzenie staje się nałogiem tak silnym, że przestają nad nim panować, podczas gdy inni bez trudu zachowują umiar? Naukowcy z nowojorskiej Icahn School of Medicine at Mount Sinai zbliżyli się właśnie do odpowiedzi, odkrywając fizyczne różnice w mózgach osób cierpiących na bulimię.

Mózg błędnego koła

→ Czytaj też: Gen anoreksji nie w mózgu, a w tkance tłuszczowej? Nowe ustalenia przeczą dogmatom

Opublikowane w JAMA Psychiatry badanie pokazuje, że żarłoczność psychiczna (bulimia nervosa) ma swoje strukturalne odbicie w istocie szarej. Zmiany objęły regiony odpowiedzialne za odczuwanie nagrody i motywację. To właśnie tam, w głębokich strukturach układu limbicznego, zapadają decyzje o sięgnięciu po kolejną porcję jedzenia, mimo że organizm wcale jej nie potrzebuje.

Ale obraz, który wyłonił się z neuroobrazowania, jest znacznie bardziej złożony. Badacze nie skupili się wyłącznie na ośrodkach czysto „nagrodowych”. Odkryli zmiany w obszarach odpowiadających za przetwarzanie społeczne oraz sensoryczne. To kluczowa wskazówka. Sugeruje, że napadowe objadanie się może być nie tylko efektem rozregulowanego układu nagrody, ale też zaburzonego odbioru sygnałów płynących z ciała i otoczenia społecznego.

Im czarniejsza dziura, tym większy głód

→ Czytaj też: Słabe kości a szybsze starzenie mózgu. Nowe badanie wskazuje na wspólnego winowajcę

Zdjęcie ilustracyjne. Im czarniejsza dziura, tym większy głód.
Zdjęcie ilustracyjne. Im czarniejsza dziura, tym większy głód. Fot. Vitor Oliveira from Torres Vedras, PORTUGAL, Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0

Zespół z Mount Sinai poszedł o krok dalej. Zamiast poprzestać na prostym porównaniu „osoby chore versus zdrowe”, powiązał skalę zmian anatomicznych z intensywnością objawów. Wniosek jest niepokojąco logiczny: im częściej dochodziło do epizodów napadowego objadania się, tym bardziej rozległe okazywały się anomalie w strukturze mózgu.

To stawia przed nami pytanie o kierunek zależności. Czy to patologiczne jedzenie z czasem rzeźbi mózg na nowo, pogłębiając tylko chorobę? Czy może rozleglejsze zmiany neuroanatomiczne są pierwotną przyczyną cięższego przebiegu zaburzenia? Najpewniej mamy tu do czynienia ze śmiertelnie poważną pętlą sprzężenia zwrotnego. Biologia i zachowanie napędzają się wzajemnie, tworząc pułapkę, z której niezwykle trudno się wyrwać samą siłą woli.

  • Układ nagrody: zmiany utrudniają odczuwanie satysfakcji ze zwykłych przyjemności - mózg domaga się ekstremalnie dużego bodźca, jakim jest ogromna ilość wysoko przetworzonego jedzenia.
  • Przetwarzanie sensoryczne: zakłócenia w odbiorze sygnałów z żołądka i jelit sprawiają, że uczucie sytości pojawia się zbyt późno lub wcale.
  • Poznanie społeczne: problemy w tej sferze mogą potęgować stres, poczucie wyobcowania i wstyd, które u osób z bulimią często stają się wyzwalaczem kolejnego ataku obżarstwa.

Od neurobiologii do terapii

Nowe ustalenia rzucają światło dzienne na biologiczny fundament zaburzenia, które przez dekady bywało niesłusznie uznawane wyłącznie za przejaw braku silnej woli. „To coś więcej niż tylko kwestia zachowania - to fizyczna manifestacja w strukturze mózgu” - można by podsumować myśl przewodnią badaczy z Mount Sinai, choć w swojej publikacji unikają oni uproszczeń.

Praktyczna implikacja tych badań jest jasna. Skoro napad objadania się to nie tylko epizod, który mija bez echa, ale zdarzenie współkształtujące architekturę mózgu, leczenie powinno być wdrażane jak najszybciej. Każdy tydzień zwłoki może pogłębiać zmiany w istocie szarej. Daje to też nową nadzieję: skuteczne przerwanie cyklu napadów może nie tylko zatrzymać postęp choroby, ale potencjalnie umożliwić mózgowi neuroplastyczną odbudowę, co stanowi obiecujący kierunek dla przyszłych badań nad skutecznością terapii poznawczo-behawioralnej.

Piotr Olszewski

Piotr Olszewski

AUTHOR

Wydawca i redaktor noktus.pl. Piszę o nauce od strony tego, co z badania realnie wynika, i tego, czego z niego jeszcze nie wiadomo. Prowadzę też serwis promptowy.com. Znalazłeś błąd w tekście? Napisz na admin@noktus.pl - sprostowania mają u mnie pierwszeństwo przed wszystkim innym.

Redaguje