Czy melatonina łagodzi przewlekły ból? Nowa analiza mówi: tak, i to skutecznie

Suplement, który miliony ludzi łykają wieczorem, by lepiej zasnąć, może okazać się zaskakująco skutecznym środkiem przeciwbólowym. I to przy znacznie mniejszym ryzyku niż leki, po które sięgamy dziś rutynowo.

Co dokładnie sprawdzili naukowcy?

→ Czytaj też: Bakterie z epoki lodowcowej znają nasze antybiotyki. Co to oznacza dla twojego zdrowia?

Zespół z University of Sydney postanowił zbadać, czy istnieje związek między melatoniną a ulgą w przewlekłym bólu. Przeanalizowano dane 2028 dorosłych z 23 randomizowanych badań kontrolowanych prowadzonych w kilku krajach.

Uczestnicy zmagali się z różnymi dolegliwościami — bólem krzyża, chorobą zwyrodnieniową stawów, fibromialgią. W grupie byli też pacjenci po operacjach. Wynik był jednoznaczny: ci, którzy przyjmowali melatoninę, zgłaszali mniejszy ból.

Średnia poprawa wyniosła około dziewięciu punktów w stustopniowej skali. W badaniach o najmocniejszej metodologii wynik ten zbliżał się do dziesięciu punktów.

Porównywalne z opioidami

→ Czytaj też: Tysiące suplementów na młodość do niczego. Które naprawdę działają?

Najciekawsze jest to, z czym naukowcy zestawili ów efekt. Ulga okazała się porównywalna z tą, jaką w badaniach zapewniają opioidy, niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) oraz paracetamol.

„Melatonina jest już w domach ludzi, jest niedroga i wiemy, że jest bezpieczna” — mówi główny autor Kangchao Wu z Musculoskeletal Research Hub w Charles Perkins Centre. „Ekscytujące jest to, że melatonina może również pomóc w radzeniu sobie z przewlekłym bólem, otwierając drzwi do ograniczenia zależności od leków, które niosą większe ryzyko”.

Kluczowy może być tu związek między jakością snu a odczuwaniem bólu. Melatonina uderza w oba problemy naraz. „Dla wielu pacjentów ból nie istnieje w izolacji i jest ściśle powiązany ze słabym snem” — tłumaczy Wu. „Melatonina wydaje się celować w oba, co czyni ją szczególnie użyteczną”.

Jaka dawka i kiedy?

Analiza nie wskazała jednej uniwersalnej recepty. Przy przewlekłym bólu mięśniowo-szkieletowym skuteczne były dawki od 3 do 10 mg, przy czym najczęściej stosowano 3 mg dziennie.

W przypadku bólu pooperacyjnego zakres wynosił od 1 do 10 mg, a optymalne wydawały się dawki 5–6 mg. Suplement przyjmowano zwykle w ciągu godziny przed snem.

Badacze nie stwierdzili jednak wyraźnej zależności dawka–efekt. To otwiera pole do dalszych badań ukierunkowanych na konkretne rodzaje bólu. Mechanizm działania — poza samą poprawą snu — wciąż pozostaje niejasny.

Nie zamiast, lecz obok

Naukowcy studzą entuzjazm. Choć melatonina jest uważana za bezpieczną przy stosowaniu do trzech miesięcy, każdą zmianę w leczeniu bólu należy skonsultować z lekarzem.

„Nasza rada nie polega na tym, by melatonina zastępowała każdy lek przeciwbólowy” — zaznacza Wu. „Raczej, po konsultacji z lekarzem, może być stosowana jako uzupełnienie istniejących terapii, szczególnie u osób, które mają też problemy ze snem”.

Współautor Paulo Ferreira, dyrektor Musculoskeletal Research Hub, ujmuje to prościej: „Bierzemy lek, który już rozumiemy, i stosujemy go do problemu dotykającego ogromnej części globalnej populacji”. Wyniki opublikowano w czasopiśmie PAIN. Dla milionów cierpiących na przewlekły ból to potencjalnie tańsza i bezpieczniejsza opcja — o ile kolejne badania potwierdzą tę obietnicę.