Dziecko tańczy, zanim nauczy się chodzić. Mózg przetwarza muzykę już w 3. miesiącu życia
Naukowcy odkryli, że ludzki mózg potrafi rozpoznawać strukturę muzyczną już u trzymiesięcznych niemowląt. Jednak spontaniczna potrzeba ruchu przy muzyce pojawia się dopiero około pierwszych urodzin. To przełom w rozumieniu rozwoju muzykalności.
Dlaczego małe dzieci zaczynają podskakiwać, gdy słyszą melodię, choć jeszcze nie potrafią utrzymać rytmu? Nowe badanie opublikowane w czasopiśmie eLife ujawnia, że zdolność do odbierania muzyki wyprzedza umiejętność poruszania się do niej o wiele miesięcy. To klucz do zrozumienia, jak w naszych głowach rodzi się muzykalność.
Mózg słyszy muzykę, ale ciało jeszcze nie tańczy
→ Czytaj też: Naukowcy potwierdzili szósty zmysł. Jak sprawdzić, czy go masz?
Zespół pod kierunkiem Trinh Nguyen z Istituto Italiano di Tecnologia w Rzymie oraz Uniwersytetu Wiedeńskiego przebadał 79 niemowląt w wieku 3, 6 i 12 miesięcy. Dzieciom puszczano trzy rodzaje dźwięków: normalne instrumentalne wersje piosenek dziecięcych, te same utwory w wersji „przetasowanej” (z celowo zaburzoną strukturą rytmiczną) oraz wersje o zmienionej wysokości dźwięku.
Naukowcy rejestrowali aktywność mózgu za pomocą EEG oraz ruchy ciała przy użyciu automatycznego systemu śledzenia wideo. Jak wynika z opublikowanych danych, już u trzymiesięcznych niemowląt mózg reagował silniejszymi potencjałami wywołanymi (ERP) na prawdziwą muzykę niż na wersję przetasowaną. Oznacza to, że struktura muzyczna jest rozpoznawana przez układ nerwowy na długo przed tym, zanim dziecko zacznie się do niej ruszać.
Dwanaście miesięcy – próg taneczny
→ Czytaj też: Mózg nie głupieje od scrollowania. Uczy się tylko wybierać łatwiejszą nagrodę
Mimo że mózg przetwarza muzykę wcześnie, fizyczna reakcja w postaci ruchu pojawia się znacznie później. Dopiero u dwunastomiesięcznych niemowląt zaobserwowano wyraźny wzrost spontanicznych ruchów podczas słuchania muzyki w porównaniu do wersji przetasowanej. Trzy- i sześciomiesięczne dzieci nie wykazywały różnicy w ruchach między tymi dwoma rodzajami dźwięków.
Co ciekawe, żadna z grup – nawet ta najstarsza – nie synchronizowała swoich ruchów z rytmem. „Ujawnia to, że ludzka kontrola motoryczna jest udoskonalana w odrębnych ewolucyjnych krokach: mózg niemowlęcia najpierw uczy się aktywować mięśnie w odpowiedzi na strukturę dźwięku, a zdolność do synchronizacji ruchu z rytmem rozwija się później” – wyjaśnia Nguyen.
Dziesięć podstawowych ruchów i górna część ciała
Naukowcy wykorzystali otwarte oprogramowanie DeepLabCut do śledzenia ruchów, a następnie metodą analizy głównych składowych (PCA) skategoryzowali je na 10 podstawowych wzorców: kołysanie przód-tył, kołysanie na boki, protoklaśnięcie, kopanie nogami, kołysanie góra-dół, pedałowanie ramionami, kopanie stopami, wiercenie całym ciałem, szuranie stopami i pedałowanie stopami.
Okazało się, że u dwunastomiesięcznych dzieci taniec angażuje głównie górną część ciała i kończyny górne – przede wszystkim kołysanie przód-tył, na boki, protoklaśnięcie, kołysanie góra-dół i pedałowanie ramionami. Ruchy dolnych partii ciała pozostawały podobne niezależnie od rodzaju muzyki. Nguyen tłumaczy to dojrzewaniem grzbietowego strumienia słuchowego – wyspecjalizowanej ścieżki nerwowej łączącej percepcję słuchową z wyjściem motorycznym.
Odkrycie to znaczy nie tylko dla psychologii rozwojowej. Pokazuje, że muzykalność nie jest wyuczona, lecz zaprogramowana w naszym mózgu, a jej rozwój przebiega według ściśle określonego harmonogramu. Zrozumienie tych mechanizmów może w przyszłości pomóc w diagnozowaniu zaburzeń neurorozwojowych, w których rytm i ruch są zaburzone.
