Ile żyje pszczoła? Od 27 dni do 9 miesięcy - wszystko zależy od kasty
Ile żyje pszczoła? Od 27 dni do nawet 9 miesięcy - wszystko zależy od tego, czy mowa o letniej robotnicy, zimowej pszczole, trutniu czy królowej-matce.
Spis treści
Robotnica pszczoły miodnej na plastrze z czerwiem - w zależności od pory roku może żyć od kilku tygodni do wielu miesięcy. Fot. Shiv's fotografia, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
Długość życia pszczoły to nie jedna liczba. W ulu żyją trzy kasty i każda rządzi się własnym kalendarzem: królowa dożywa 3-5 lat, letnia robotnica średnio 36-40 dni, a truteń około 50 dni. Zimowa robotnica może jednak przeciągnąć aż do 9 miesięcy.
Od czego zależy, ile żyje pszczoła?
→ Czytaj też: Psychopata to nie tylko morderca. Jego cechy widać w tym, jak piszesz o swoim życiu
Pszczoła miodna (Apis mellifera) jest owadem społecznym. W każdej rodzinie występują trzy różne formy dorosłych osobników i każda ma inny limit czasu. Znaczenie ma nie tylko kasta, czyli to, czy pszczoła jest matką, robotnicą czy trutniem. W przypadku robotnic kluczowa jest pora roku, w której się wygryzły. Trutnie giną w ściśle określonych okolicznościach - po locie godowym albo jesienią, gdy rodzina przestaje je tolerować.
Ile żyje królowa pszczół?
→ Czytaj też: Sfinks i krokodyl bez nosa. Co łączy te dwie zagadki sprzed 45 milionów lat?
Królowa-matka jest najdłużej żyjącą mieszkanką ula. Według danych dotyczących zachodniej pszczoły miodnej średnia długość jej życia w większości podgatunków wynosi od 3 do 5 lat. Istnieją jednak udokumentowane doniesienia o matkach dożywających nawet 8 lat. Dotyczyło to niemieckiego podgatunku pszczoły miodnej (A. m. mellifera), który był dawniej często używany w pasiekach.
Jedyną funkcją matki jest składanie jaj i wydzielanie feromonów regulujących życie całego roju. Z czasem zapasy nasienia w jej organizmie wyczerpują się, co prowadzi do składania większej liczby niezapłodnionych jaj. Z tego właśnie powodu pszczelarze często wymieniają matki co rok lub co dwa lata, nie czekając, aż osiągną biologiczną granicę swojego życia.
Ile żyje robotnica pszczoły miodnej?
Długość życia robotnicy zależy głównie od tego, w jakim momencie sezonu przyszła na świat. Robotnice wyklute wczesną wiosną i latem żyją przeciętnie 36-40 dni. Kiedy pracują szczególnie intensywnie, ich czas skraca się do nie więcej niż 27 dni. Zupelnie inaczej wygląda sprawa z pszczołami, które wygryzły się jesienią. Te osobniki pozostają w ulu przez całą zimę i mogą przeżyć od 6 do 9 miesięcy.
Różnica wynika z fizjologii i obciążenia organizmu. Letnie robotnice wykonują wytężoną pracę: najpierw czyszczą komórki i karmią larwy, potem budują plaster, odbierają nektar od zbieraczek, a około 21. dnia życia same wyruszają w pole. Badania wskazują, że u pszczół z dużym doświadczeniem lotnym dochodzi do wzrostu uszkodzeń DNA w mięśniach lotnych. Wywołany lotem stres oksydacyjny prawdopodobnie przyspiesza starzenie i skraca życie robotnic. Jesienne pszczoły nie podejmują lotów, ich metabolizm zwalnia i dzięki temu mogą dotrwać do wiosny. Średnio w ciągu roku około 1% robotnic w rodzinie umiera każdego dnia z przyczyn naturalnych. Oznacza to, że - poza królową - cała populacja robotnic wymienia się mniej więcej co cztery miesiące.
Ile żyje truteń?
Trutnie są samcami pszczoły miodnej. Pojawiają się w ulu wiosną - średnio jest ich około 2,5 tysiąca. Ich życie trwa około 50 dni, ale rzadko kiedy dożywają tej granicy w sposób naturalny.
Trutnie nie zbierają nektaru, nie produkują miodu, nie mają nawet żądła. Ich jedynym celem jest unasiennienie królowej. Kopulacja odbywa się w powietrzu, podczas lotu godowego na wysokości od 6 do 20 metrów. Akt ten jest dla trutnia śmiertelny - wymaga konwulsyjnego wysiłku, po którym samiec natychmiast ginie.
Te trutnie, które nie wezmą udziału w locie, pozostają w ulu. Ich rola ogranicza się do pomocy w ogrzewaniu gniazda do temperatury 35°C. Gdy nadchodzi wczesna jesień i zaczynają się chłody, robotnice wyrzucają je z ula. Pozbawione zdolności samodzielnego zdobywania pokarmu, giną z głodu i zimna. W tym przypadku żadna liczba dni podana w podręczniku nie ma znaczenia - o długości życia trutnia decyduje kalendarz pogodowy i bezlitosna ekonomia roju.
Czy różne rasy pszczół żyją różnie długo?
Różnice istnieją nie tylko między kastami, ale też między podgatunkami. Doskonałym przykładem jest krainka (Apis mellifera carnica), pszczoła rasy kraińskiej. To drugi najchętniej hodowany podgatunek pszczoły miodnej na świecie. Badania i obserwacje hodowlane wskazują, że robotnice kraińskie żyją do 12% dłużej niż robotnice innych ras.
Krainka ma jeszcze jedną cechę związaną z długością życia, ale na poziomie całej kolonii. Potrafi zimować w mniejszej liczebności, oszczędnie gospodarując zapasami. Jest to podgatunek, który lepiej od innych radzi sobie w chłodniejszym klimacie, na co wpływa m.in. właśnie zdolność dłuższego utrzymania robotnic przy życiu w okresie, gdy nie ma pożytku.
Jak temperatura wpływa na długość życia pszczół?
Pszczoły są owadami zmiennocieplnymi, ale w gnieździe utrzymują stałą temperaturę. Do lotu potrzebują wewnętrznej temperatury ciała wynoszącej 35°C. Taka sama temperatura optymalna jest wymagana do rozwoju czerwiu i produkcji wosku.
Poniżej 7-10°C pszczoły są nieruchome, a powyżej 38°C ich aktywność wyraźnie spada. Krótkotrwale potrafią jednak znosić temperatury do 50°C. Zimą pszczoły zbierają się w kłąb zimowy, wewnątrz którego temperatura może spaść do 20-22°C. Być może dlatego trutnie, którym przypisuje się rolę w termoregulacji, lokują się bliżej środka kłębu - w chłodniejszych warunkach ich zdolność do ogrzewania gniazda spada, a poza tym niższa temperatura mogłaby zagrozić żywotności ich nasienia.
Dlaczego letnie pszczoły żyją tak krótko?
Krótkie życie letnich robotnic to nie przypadek, tylko strategia ewolucyjna. W sezonie, gdy dostępny jest nektar, rodzina potrzebuje maksymalnej siły roboczej. Pszczoły pracują wtedy na pełnych obrotach, zużywając organizm w kilka tygodni. Te, które wygryzają się jesienią, nie uczestniczą w zbiórkach - ich zadaniem jest dotrwanie do wiosny i odchowanie pierwszego pokolenia w nowym sezonie.
Różnica między tymi dwiema strategiami jest tak duża, że można mówić o zupełnie innych fenotypach tej samej kasty. Robotnica, która żyje 27 dni, jest maszyną do zbioru nektaru. Ta, która żyje 9 miesięcy, jest żywym magazynem i grzejnikiem. Obie są genetycznie identycznymi samicami - różni je tylko moment wygryzienia i wynikający z niego program fizjologiczny. ďťż
Skąd to wiemy
Tekst powstał na podstawie materiałów źródłowych, do których odsyłamy poniżej. Jeśli znajdziesz w nim błąd, napisz na admin@noktus.pl - poprawiamy szybko i otwarcie.
