Larwy zjadają zwłoki lepiej niż chrząszcze. Muzea zyskują nowe narzędzie

Optymalna proporcja to 10-15 gramów larw na każdy gram oczyszczanego okazu.

Jak oczyścić szkielet wilka albo sowy z resztek tkanki, nie uszkadzając kości i nie ryzykując, że owady wymkną się i zniszczą całą kolekcję muzealną? Odpowiedzią mogą być larwy sprzedawane w sklepach zoologicznych jako karma dla gadów.

Problem z chrząszczami

→ Czytaj też: Ojciec roku w świecie zwierząt? Pingwin głoduje tygodniami, by ogrzać jajo

Przygotowanie szkieletu do ekspozycji albo badań kryminalistycznych wymaga dokładnego usunięcia miękkich tkanek. Metody są znane od dawna: zakopywanie, enzymy trawienne, gotowanie, środki chemiczne. Każda ma wady - uszkadza kości, trwa długo, kosztuje albo używa substancji groźnych dla środowiska.

Od lat standardem stały się chrząszcze skórniki (Dermestidae). Sprawnie zjadają tkankę, nie naruszając kości. Kłopot w tym, że bez ścisłej kontroli potrafią uciec i złożyć jaja. Wylęgłe larwy zamieniają się w plagę, która zagraża zbiorom muzealnym.

Larwy zamiast owadów dorosłych

→ Czytaj też: Neandertalski dentysta sprzed 59 tys. lat. Jak nasi wymarli kuzyni radzili sobie z bólem zęba

Zespół Fatemeh Rastekar z Ferdowsi University of Mashhad w Iranie postawił pytanie: czy tak zwane superworms (Zophobas morio) dadzą te same korzyści bez ryzyka inwazji? Wyniki opisano w czasopiśmie PLoS One.

Przewaga jest praktyczna. Kolonia chrząszczy obejmuje wszystkie stadia rozwoju i wymaga skomplikowanego zabezpieczenia. Czyszczenie larwami korzysta tylko ze stadium larwalnego, które trwa 10-12 tygodni. Istotne, że larwy nie przepoczwarzają się w zatłoczonych warunkach, więc łatwiej nimi zarządzać i trudniej im uciec.

Ale czy dorównają skuteczności chrząszczy? Trzeba było sprawdzić to eksperymentalnie.

Owca, wilk i sowa na warsztacie

Naukowcy oczyścili larwami kilka podarowanych okazów różnej wielkości: mysz domową, bąka, niszczukę, puchacza, gawrona, dzikiego kota i wilka szarego. Dla porównania szkielet perewiązki oczyszczono klasyczną metodą gotowania.

Każdy okaz najpierw oskórowano i usunięto zbędną tkankę oraz organy wewnętrzne. Potem ważono go i umieszczano w pojemniku z larwami, by ustalić optymalną proporcję. Większe okazy przekładano do świeżych pojemników co sześć do ośmiu godzin. Po każdej sesji larwy karmiono obierkami owoców i warzyw - dieta wyłącznie mięsna hamuje ich linienie, a nawet je zabija.

Badanie opisane przez Ars Technica wskazało konkretną liczbę: najlepsza okazała się proporcja 10 do 15 gramów larw na gram okazu. Minimalizowała czas czyszczenia i nie uszkadzała kości. Kolejne testy na trzech małych ptasich czaszkach dały podobne rezultaty.

Co to zmienia dla muzeów

Autorzy zwrócili uwagę na kilka szczegółów praktycznych. Odpady usuwano regularnie dla higieny, a gotowe szkielety płukano ciepłą wodą. Krótkie zanurzenie w jednoprocentowym roztworze wybielacza jest możliwe, ale badacze odradzają je, bo może uszkodzić tkankę kostną.

„Wyniki pokazują, że superworms stanowią elastyczną i skuteczną alternatywę przy przygotowaniu szkieletów w muzeach i badaniach naukowych” - podsumował zespół.

Dla kolekcji, które od dekad walczą z ryzykiem ucieczki chrząszczy, to konkretna zmiana. Metoda jest tania, bezpieczniejsza i oparta na powszechnie dostępnym materiale. W kryminalistyce zostawiono jeden wyjątek - pomija się końcowe lakierowanie, bo lakier przeszkadza w analizie tomograficznej kości.