Myszy widzą fatalnie, ale nadrabiają sprytem. Nowe badanie ujawnia ich strategię
Gryzonie mają wzrok siedem-osiem razy gorszy niż ludzie. A jednak potrafią aktywnie zmieniać trasę, by wydobyć z otoczenia więcej informacji. To zjawisko nazywa się infotaksją.

Spis treści
Zaledwie 10 procent widocznego obiektu wystarczyło, by mysz zmieniła całą trajektorię ruchu.
Myszy widzą świat siedem do ośmiu razy gorzej niż my. A jednak, gdy obiekt jest częściowo zasłonięty, nie zgadują na ślepo - podchodzą bliżej, zwalniają i zmieniają kąt patrzenia, żeby wydobyć więcej informacji. Naukowcy właśnie udowodnili, że gryzonie stosują tzw. infotaksję.
Czym jest infotaksja?
→ Czytaj też: Twój mózg nie jest kamerą. Laureat grantu dla geniuszy wyjaśnia, jak pamięć tworzy iluzje
Zwierzęta nie doświadczają otoczenia biernie. Jastrząb przechyla głowę, śledząc zdobycz. Człowiek pochyla się, by odczytać napis. Kognitywistyka nazywa to aktywnym percypowaniem (ang. active sensing).
Infotaksja to jego bardzo konkretny wariant. Opisuje sytuację, w której zwierzę świadomie optymalizuje swoją trajektorię ruchu, aby zmaksymalizować ilość pozyskiwanych danych. Do niedawna otwartym pytaniem pozostawało, czy gryzonie - filar współczesnej neuronauki - w ogóle są do tego zdolne, biorąc pod uwagę ich słaby wzrok.
Problem tkwi w anatomii. Myszy nie mają dołka środkowego (fovea), czyli wyspecjalizowanego obszaru siatkówki odpowiedzialnego za ostre, szczegółowe widzenie i percepcję kolorów. Ich obraz świata jest z natury rozmyty i niskiej rozdzielczości.
Białe i czarne krople w wirtualnej rzeczywistości
→ Czytaj też: Naukowcy naprawili naczynia krwionośne w mózgu. Myszy z autyzmem cofnęły objawy
Zespół kierowany przez Mackenzie Weygandt Mathis z EPFL zbudował specjalną arenę wirtualnej rzeczywistości. Ekran wyświetlał trójwymiarową scenę renderowaną w czasie rzeczywistym z perspektywy myszy, a ruchy zwierzęcia śledziła kamera pracująca z częstotliwością 100 Hz oraz platforma DeepLabCut-Live, opracowana przez grupę Mathis w 2020 roku.
Myszy nauczono odróżniać cel - białą kroplę - od dystraktora, czyli kropli czarnej. Wybór wskazywały, podchodząc do odpowiedniej strony areny. Potem przyszła kluczowa manipulacja: ekran stawiał wirtualne ściany przed obydwoma obiektami, zostawiając jedynie wąską szczelinę.
W najtrudniejszym wariancie widoczne było zaledwie 10 procent każdego obiektu. Ale gdy mysz podchodziła bliżej ekranu, kąt widzenia się poszerzał i zasłonięte krople stopniowo wyłaniały się z ukrycia.
Ruch zamiast biernego patrzenia
Gdy krople były w większości zasłonięte, myszy podchodziły znacznie bliżej ekranu, zanim podjęły decyzję. Zwalniały w trakcie zbliżania i wybierały bardziej kręte ścieżki. Czasem wręcz zawracały w połowie próby, gdy pojawiał się nowy fragment obrazu.
Badacze przetestowali pięć poziomów zasłonięcia. Zachowanie infotaksyjne skalowało się w sposób ciągły: im mniej widoczny był cel, tym bliżej myszy podchodziły przed wyborem. Zwierzęta, które podchodziły bliżej, częściej wybierały poprawnie w najtrudniejszych warunkach - strategia realnie pomagała rozwiązać zadanie.
Co istotne, myszy zachowywały się tak od razu przy pierwszym zetknięciu z przeszkodami, już po opanowaniu samego zadania. Sugeruje to, że korzystały z wewnętrznego modelu przestrzeni, a nie z prostego, wyuczonego odruchu. Praca ukazała się w czasopiśmie Current Biology.
Co dalej?
Wniosek jest zaskakująco elegancki: to właśnie dlatego, że wzrok myszy jest tak kiepski, potrzebują one infotaksji. Gryzoń nie może zmrużyć oczu ani wyostrzyć obrazu - musi przesunąć całe ciało, zmienić postawę i kąt patrzenia, żeby zebrać wystarczająco danych.
Zespół EPFL udostępnił całą platformę VR i system śledzenia jako otwarte oprogramowanie. Umożliwi to łączenie aktywnego przetwarzania wzrokowego z zapisami aktywności neuronów, co pozwoli zajrzeć głębiej w to, jak mózg koordynuje widzenie i ruch.


