Nastoletni buntownicy odkryli antyczną willę. Prawie 2000-letnia rzymska perła czekała w piwnicy

W styczniu 2021 roku grupa nastolatków z rzymskiego Liceo Cavour, szkoły średniej położonej niemal naprzeciw Koloseum, postanowiła zaprotestować przeciwko planom przedłużenia nauki zdalnej. Zajęli budynek i spędzili w nim kilka nocy. Gdy protest dobiegł końca, opowiedzieli swojej nauczycielce historii i łaciny, Claudii Marino, o czymś niezwykłym, na co natknęli się podczas koczowania w szkole. Marino wraz z innymi nauczycielami postanowiła sprawdzić ich relację. Uczniowie wskazali zamknięte drzwi w piwnicy. „Znaleźliśmy klucz, weszliśmy i znaleźliśmy się w starej, nieużywanej kotłowni” – relacjonuje Marino w rozmowie z londyńskim Timesem. „Za nią były antyczne rzymskie mury”. Gdy przecisnęli się przez otwór, stanęli w antycznej willi ozdobionej freskami i dekoracyjnym stiukiem.

Willia zapomniana na ponad sto lat

→ Czytaj też: Archeolodzy odkryli cmentarz I wojny w Bieszczadach. Co kryją mogiły?

Odkrycie natychmiast zgłoszono do Specjalnej Nadzoru Rzymu, agencji rządowej odpowiedzialnej za ochronę dziedzictwa kulturowego Wiecznego Miasta. Wykopaliska archeologiczne rozpoczęły się we wrześniu 2025 roku, a wyniki zaprezentowano publicznie 28 maja. Willa, prywatna rezydencja zwana domus, pochodzi z połowy II wieku n.e. – czasów, gdy cesarze tacy jak Hadrian i Marek Aureliusz rządzili imperium rozciągającym się od Europy po Afrykę. Co zaskakujące, fragment tej samej willi odkopano już w 1895 roku, podczas budowy nowej drogi. W następnych dekadach miejsce popadło w zapomnienie.

Niezwykły stan zachowania i skarb w 48 skrzyniach

→ Czytaj też: Upadek czterech cywilizacji w jednym momencie. Archeolodzy rozwiązali zagadkę epoki brązu

Gdy archeolodzy przebadali piwnicę liceum, byli zaskoczeni, jak dobrze zachowały się pomieszczenia willi – niemal wszystkie znajdują się pod ziemią. W jednym z nich odkryto mozaikę ułożoną z dużych płytek o różnych kształtach, co było modne w tamtej epoce. Inne pomieszczenie zdobią floralne wzory i wizerunki ludzkich postaci. Archeolodzy wydobyli także artefakty, które wypełniły 48 skrzyń. Wśród nich znalazły się amfory – naczynia do przechowywania oliwy i wina – oraz kubki do picia pochodzące z późniejszych okresów rzymskiej historii. Na ścianach willi widnieje graffiti z różnych epok: część pochodzi z lat 1920–1950, gdy budynek zajmował zakon, inne zostawili prawdopodobnie wcześniejsi uczniowie szkoły. Jak wspomina Marino, od lat krążyły pogłoski, że pod szkołą kryją się antyczne ruiny. „Dziesięć lat temu uczeń opowiedział mi tę historię, ale nie przywiązywałam do niej wagi” – opowiada nauczycielka.

Kim byli mieszkańcy? Trop z ołowianych rur

Archeolodzy, którzy badali willę kilkadziesiąt lat po pierwszym odkryciu, znaleźli na ołowianych rurach wodociągowych inskrypcje ujawniające nazwiska dwóch dawnych mieszkańców: L. Fabiusa Gallusa i Umbrii Albiny. Dzielnica, w której znajduje się szkoła, położona między wzgórzami Kariny i Eskwilin, w starożytności była zamieszkiwana przez elity – posiadłości mieli tu Cyceron, Pompejusz i Oktawian. Robotnicy budujący pod koniec XIX wieku budynek szkolny „albo nie zauważyli willi, albo zignorowali ją” – zauważa Times. Na szczęście dla nas przetrwała. Wykopaliska w 2025 i 2026 roku odsłoniły jednak tylko część willi. Eksperci są przekonani, że reszta budowli jest znacznie większa, ale dalsze badania wymagają dodatkowego finansowania. Jak donosi włoski dziennik La Repubblica, archeolodzy mają nadzieję udostępnić to miejsce uczniom i turystom, czyniąc z ukrytego kawałka historii przestrzeń „publicznej radości”. Historia rzymskiej willi, która przetrwała wieki pod podłogą szkoły, pokazuje, że nawet w sercu nowoczesnego miasta wciąż można natknąć się na niezwykłe świadectwa przeszłości – i to czasem dzięki protestowi nastolatków.