Nowy kuzyn welociraptora był czteroskrzydłym smokiem. Polował z drzew na prehistoryczne ptaki
W Chinach odkryto nieznanego dinozaura z rodziny mikroraptorów. Miał cztery skrzydła, a nowe znalezisko może tłumaczyć, dlaczego w tamtejszych skałach jest tak wiele ptasich kości.
„To jeden z największych okazów mikroraptorów, jakie kiedykolwiek znaleziono” — mówi Jingmai O’Connor, kustosz skamieniałości gadów w Field Museum w Chicago. I trudno się z nią nie zgodzić. Nowo odkryty dinozaur, nazwany Jian changmaensis, to bliski kuzyn welociraptora, ale zamiast łusek miał pióra, a zamiast dwóch — cztery skrzydła. Żył około 120 milionów lat temu na terenie dzisiejszych północno-zachodnich Chin i polował z drzew, rzucając się na wczesne ptaki.
Czteroskrzydły zabójca z kredowych lasów
→ Czytaj też: Największy otwarty model AI ma 2,8 biliona parametrów. Chiny rzucają wyzwanie USA
Jian changmaensis należał do grupy mikroraptorów — niewielkich, pierzastych teropodów, które bliżej spokrewnione były z ptakami niż z wielkimi, łuskowatymi drapieżnikami znanymi z „Parku Jurajskiego”. Jego ciało porastały długie pióra zarówno na przednich, jak i tylnych kończynach, co nadawało mu wygląd smoka o czterech skrzydłach. Jak podają badacze w artykule opublikowanym 4 czerwca w czasopiśmie Annals of Carnegie Museum, zachowany fragment kości ramiennej ma około 10 centymetrów długości. Oznacza to, że rozpiętość skrzydeł całego zwierzęcia sięgała 1,2 metra — mniej więcej tyle, co u puszczyka.
Skamieniałość odkryto w formacji Xiagou w dolnej kredzie, w pobliżu wsi Changma w prowincji Gansu. To miejsce znane jest przede wszystkim z bogatych znalezisk ptaków kopalnych — do tej pory wydobyto stąd ponad sto szkieletów Gansus yumenensis, jednego z pierwszych mezozoicznych ptaków odkrytych w Chinach. I właśnie wśród tych ptasich szczątków paleontolodzy natrafili na coś, czego tam wcześniej nie widzieli.
Jedyny nie-ptasi gad w ptasim raju
→ Czytaj też: Chińscy fizycy zapisali dane na jednym elektronie. Jak to możliwe?
„Nasz zespół zebrał w Changma ponad sto skamieniałości ptaków, a tylko ten jeden okaz nie-ptasiego dinozaura” — mówi Matthew Lamanna, główny kustosz paleontologii kręgowców w Carnegie Museum of Natural History w Pittsburghu. I właśnie to wyróżnia Jian changmaensis. Podczas gdy wszystkie inne znalezione tam kości należały do ptaków, ten skamieniały fragment barku i kończyny przedniej należał do drapieżnika, który prawdopodobnie polował właśnie na ptaki.
„Mikroraptory to okno na to, jacy byli najbliżsi przodkowie pierwszych ptaków. Badanie ich daje wskazówki, jak ptaki zaczynały i jak uczyły się latać.” — Matthew Lamanna, Carnegie Museum of Natural History
Dowody pośrednie są mocne. W skałach Changma znajdowano bowiem liczne skupiska połamanych ptasich kości, przypominające wypluwki współczesnych sów. Naukowcy podejrzewają, że to właśnie Jian changmaensis mógł zostawić po sobie te resztki. Co prawda nie ma stuprocentowej pewności — ale to jedyny nie-ptasi drapieżnik, jaki został w tym miejscu odkryty.
Dieta oportunisty i ewolucyjny eksperyment
Inne skamieniałości mikroraptorów pokazują, że ich menu było szerokie. W ich wnętrznościach znajdowano resztki ryb, jaszczurek, ssaków i ptaków. Jian changmaensis był więc raczej oportunistą niż wybrednym smakoszem. „Jeśli dinozaur żył częściowo na drzewach i potrafił szybować, mógł urządzać zasadzki na wczesne ptaki z gałęzi lub poruszać się w koronach jak lotopałanka” — tłumaczą autorzy badania.
Odkrycie to znaczy więcej niż tylko paleontologia. Mikroraptory — podobnie jak słynny Archaeopteryx — to „eksperymentalne” formy na granicy między dinozaurami a ptakami. Ich cztery skrzydła to ewolucyjny etap, który nie przetrwał. Dzisiejsze ptaki mają tylko dwa skrzydła, ale to u przodków z czterema kończynami pokrytymi lotkami mogły powstawać pierwsze mechanizmy lotu.
Co dalej?
Na razie paleontolodzy dysponują zaledwie fragmentem szkieletu. „Nie mamy zbyt wiele z Jiana — tylko kilka kości z barku i przedniej kończyny. To wystarczy, by wiedzieć, że 120 milionów lat temu żył w północno-zachodnich Chinach interesujący nowy mikroraptor, ale nie wystarczy, by dowiedzieć się wszystkiego, co byśmy chcieli” — przyznaje Lamanna. Może jednak kolejne wykopaliska przyniosą więcej kości. A wtedy obraz czteroskrzydłego smoka z chińskich lasów stanie się pełniejszy.
Więcej o tym odkryciu można przeczytać w oryginalnym artykule Live Science oraz w publikacji w Annals of Carnegie Museum.
