Sikory zdradzają dla inteligencji. Samice wybierają partnerów o lepszej pamięci przestrzennej

W świecie zwierząt pozory potrafią mylić – monogamiczne pary sikor górskich, które razem budują gniazda i karmią młode, skrywają burzliwe życie erotyczne. Nowe badania ujawniają, że samice regularnie zdradzają swoich stałych partnerów, a kochanków wybierają według zaskakującego kryterium: inteligencji przestrzennej. Nie liczy się upierzenie czy siła, lecz umiejętność zapamiętania tysięcy kryjówek z jedzeniem.

Test IQ na karmniku

→ Czytaj też: AI rozszyfrowała śpiew ptaków. Co mówią nam od lat?

Aby to udowodnić, międzynarodowy zespół kierowany przez Carrie Branch z Western University w Kanadzie i Vladimira Pravosudova z University of Nevada zastosował pomysłowe „inteligentne” karmniki. Każdy ptak został wyposażony w mikrochip RFID, a podajniki z ziarnami słonecznika odblokowywały się tylko po odwiedzeniu odpowiedniego gniazda w karmniku. Notowano liczbę pomyłek – im więcej błędów popełniała sikora przy poszukiwaniu nagrody, tym niższy był jej wynik w teście poznawczym.

Sikory górskie to ptaki osiadłe, mieszkające w surowych rejonach Ameryki Północnej. Przetrwanie zimy zależy od tego, czy odnajdą nasiona ukryte jesienią w tysiącach różnych miejsc. „W tym ekosystemie niepamięć oznacza śmierć głodową” – tłumaczą autorzy w badaniu opublikowanym w eLife. Dlatego ewolucja mogła wywrzeć silny nacisk na zdolności umysłowe.

Skok w bok po lepsze geny

→ Czytaj też: Bursztyn sprzed 400 milionów lat znaleziony w Chinach. Co to oznacza dla nauki?

Przez trzy sezony lęgowe naukowcy analizowali DNA piskląt i porównywali je z profilami genetycznymi dorosłych ptaków. Wyniki okazały się porażające: aż 70 procent gniazd zawierało młode niespokrewnione z samcem-rezydentem. Łącznie co trzecie pisklę w badanej populacji przychodziło na świat ze związku pozamałżeńskiego. Co więcej, ojcami tych „nieślubnych” dzieci były niemal wyłącznie samce o najniższej liczbie pomyłek w testach pamięciowych.

Rekordziści płodzili od sześciu do siedmiu dodatkowych młodych rocznie, nie tracąc przy tym ojcostwa we własnym gnieździe. Wiek kochanków nie był tu istotny – liczyła się tylko sprawność umysłowa. Samice najwyraźniej dokonywały świadomego wyboru, celując w partnerów o zauważalnie lepszych zdolnościach niż ich stali partnerzy. „To pierwszy tak przekonujący dowód, że samice preferują samców o wyższych zdolnościach poznawczych” – podkreślono w publikacji.

Kobiety szukają tego, czego im brakuje

Jedno z najciekawszych odkryć dotyczy samych samic. To właśnie te osobniki, które same słabo radziły sobie z zapamiętywaniem lokalizacji nasion, częściej decydowały się na zdradę. Nie był to więc akt przypadkowej rozwiązłości, lecz precyzyjna strategia kompensacyjna – ptaki o przeciętnej inteligencji przestrzennej podnosiły szanse swoich dzieci, wybierając na genetycznego ojca osobnika o wyjątkowym umyśle.

„Nasze wyniki pokazują, że wybór samicy przyczynia się do ewolucji zdolności poznawczych u gatunku, który magazynuje tysiące porcji jedzenia i polega na pamięci, by przeżyć” – podsumowuje prof. Pravosudov.

Ewolucja w koronach drzew

Konsekwencje rozciągają się daleko poza sezon godowy. Pisklęta spłodzone przez inteligentniejszych ojców były cięższe w momencie opuszczania gniazda, co bezpośrednio zwiększało ich szanse na przeżycie i wejście do przyszłej puli reprodukcyjnej. W ten sposób zdolności kognitywne stają się cechą podlegającą doborowi płciowemu – a więc swoistą walutą ewolucyjną.

Badacze z Western University i University of Nevada sugerują, że mechanizm ten może funkcjonować także u innych gatunków z wysokimi wymaganiami poznawczymi. W erze, gdy nauka coraz śmielej łączy biologię ewolucyjną z neuronauką, sikory górskie dostarczają namacalnego dowodu – mózg bywa najbardziej pociągającą cechą w królestwie zwierząt.