Ziemia magazynuje ciepło o 40% szybciej. Nowe dane biją na alarm

Ziemia przyspiesza. Nie chodzi jedynie o to, że kolejny rok jest cieplejszy od poprzedniego. Chodzi o tempo magazynowania energii przez planetę — i o to, że pobiło ono właśnie rekord. Nowe dane, opublikowane w czasopiśmie Earth System Science Data, wskazują, że bilans energetyczny Ziemi osiągnął w 2025 roku najwyższą wartość w historii pomiarów. Co to oznacza dla nas i dla przyszłości klimatu?

Ziemia ma gorączkę — a termometr bije na alarm

→ Czytaj też: Upadek czterech cywilizacji w jednym momencie. Archeolodzy rozwiązali zagadkę epoki brązu

Bilans energetyczny Ziemi to różnica między energią otrzymywaną od Słońca a tą wypromieniowywaną w kosmos. Gdyby klimat był w równowadze, wartości te byłyby sobie równe. Od lat 70. XX wieku jednak, głównie przez rosnące stężenie gazów cieplarnianych, ta równowaga została zachwiana. Najnowszy raport Indicators of Global Climate Change (IGCC), przygotowany przez dziesiątki naukowców z całego świata, pokazuje, że w latach 2013–2025 średni bilans wyniósł 1,12 W/m². Dla porównania: w okresie 2006–2018, który uwzględniał jeszcze raport IPCC AR6, było to zaledwie 0,79 W/m². Wzrost o 40% w zaledwie kilkanaście lat.

„To bezprecedensowe tempo akumulacji ciepła” — mówi prof. Piers Forster, główny autor raportu. Nadmiar energii trafia przede wszystkim do oceanów, ale także na lądy, do lodu i atmosfery. Każdy wat na metr kwadratowy to dodatkowa siła napędowa topnienia lodowców, podnoszenia poziomu mórz i ekstremalnych zjawisk pogodowych.

Emisje wciąż rosną, a aerozole tracimy

→ Czytaj też: Zaginione Miasto pod Atlantykiem. Naukowcy przewiercili się do systemu, który je zasila

Skąd ten skok? Przede wszystkim z emisji gazów cieplarnianych, które w 2024 roku sięgnęły 56,8 miliarda ton ekwiwalentu CO₂. To najwyższy poziom w historii. Stężenie CO₂ w atmosferze wynosi już 425,6 ppm — wzrost o 3,8% od 2019 roku. Metan i podtlenek azotu również biją rekordy.

Istnieje jednak drugi, mniej oczywisty czynnik: spadek emisji aerozoli, zwłaszcza dwutlenku siarki. Paradoksalnie, walka o czystsze powietrze — konieczna ze względów zdrowotnych — pozbawia planetę części „parasola” odbijającego promieniowanie słoneczne. Aerozole, choć szkodliwe dla płuc, miały efekt chłodzący. Gdy ich ubywa, ocieplenie przyspiesza. Raport IGCC zaznacza, że korzyści zdrowotne z redukcji aerozoli są ogromne, ale trzeba liczyć się z tym, że klimat zareaguje na to dodatkowym impulsem cieplnym.

Ocean — gigantyczny akumulator ciepła

To oceany przejmują lwią część nadmiaru energii — około 90%. Woda ma ogromną pojemność cieplną, co oznacza, że nagrzewa się wolniej niż powietrze, ale za to magazynuje ciepło na dziesięciolecia. Wzrost temperatury oceanów skutkuje nie tylko wyższym poziomem mórz (przez rozszerzalność cieplną), lecz także katastrofalnymi skutkami dla ekosystemów: blaknięciem koralowców, migracjami ryb, zmianami w sieciach pokarmowych.

Naukowcy podkreślają, że obecny bilans energetyczny przewyższa prognozy modeli klimatycznych. Oznacza to, że modele mogły nie doceniać tempa zmian. „Planeta może nas zaskoczyć jeszcze większym ociepleniem, niż przewidywaliśmy” — ostrzega prof. Forster. To sygnał, że nie ma czasu na zwłokę.

Dlaczego to znaczy dla każdego z nas?

Bilans energetyczny to nie abstrakcyjna liczba. To wskaźnik, który przekłada się bezpośrednio na nasze życie. Im wyższy, tym więcej energii do napędzania huraganów, dłuższych fal upałów, gwałtowniejszych powodzi i bardziej dotkliwych susz. Raport IGCC powstał po to, by wypełnić lukę między obszernymi, ale rzadkimi raportami IPCC (publikowanymi co 5–7 lat). Daje naukowcom i decydentom aktualne dane do podejmowania decyzji.

Jak zaznaczają autorzy, monitorowanie bilansu energetycznego Ziemi jest kluczowe, by zrozumieć, czy działania na rzecz ograniczenia emisji przynoszą efekty. Na razie są one mizerne. Emisje wciąż rosną, a Ziemia magazynuje ciepło w tempie, które jeszcze dekadę temu wydawało się niemożliwe.

To nie jest kolejny alarm. To sygnał, że alarm powinien był wybrzmieć już dawno — i że czas na działanie kurczy się szybciej, niż sądziliśmy.