Myszy bez mikrobów zdradzają sekret raka trzustki. Nowa nadzieja w chemioterapii
Naukowcy z Tajwanu udoskonalili model myszy pozbawionych flory bakteryjnej i odkryli, że zmiany w mikrobiomie wywołane antybiotykami hamują wzrost guzów trzustki oraz wzmacniają działanie gemcytabiny. To może zmienić podejście do leczenia jednego z najgroźniejszych nowotworów.
Rak trzustki to jeden z najbardziej śmiertelnych nowotworów – pięcioletnie przeżycie sięga zaledwie kilkunastu procent. Chemioterapia często zawodzi, a guzy szybko uodparniają się na leki. Co jednak, gdyby klucz do skuteczniejszej terapii krył się nie w komórkach nowotworowych, ale w naszych jelitach? Zespół z National Taiwan University postanowił to sprawdzić i wyniki są zaskakujące.
Myszy bez mikrobów – bezpieczniejszy model badawczy
→ Czytaj też: Bakterie z epoki lodowcowej znają nasze antybiotyki. Co to oznacza dla twojego zdrowia?
Badanie mikrobiomu wymaga precyzyjnych narzędzi. Dotychczas naukowcy używali myszy pozbawionych flory bakteryjnej (tzw. germ-free mice), ale utrzymanie takich zwierząt jest kosztowne, a ich układ odpornościowy rozwija się nieprawidłowo. Zespół z Tajwanu opracował udoskonaloną wersję – pseudo-germ-free mice, czyli myszy, którym podaje się silny koktajl antybiotyków, by maksymalnie wyeliminować bakterie jelitowe. Jak podkreślają autorzy w publikacji, nowy model jest nie tylko bezpieczniejszy dla zwierząt, ale też daje bardziej wiarygodne wyniki. Dzięki niemu można badać wpływ konkretnych zmian w mikrobiomie na rozwój nowotworów bez zakłóceń ze strony naturalnej flory.
Antybiotyki hamują guzy i wzmacniają chemię
→ Czytaj też: Sztuczna inteligencja znalazła nowy antybiotyk na rzeżączkę. Przetestowano go na „pochwie na chipie”
Naukowcy wszczepili myszom komórki raka trzustki, a następnie podzielili je na grupy. Jedna otrzymywała standardową chemioterapię gemcytabiną, druga – gemcytabinę plus antybiotyki, a trzecia – same antybiotyki. Okazało się, że u zwierząt, którym podawano antybiotyki, guzy rosły znacznie wolniej. Co więcej, połączenie antybiotyków z gemcytabiną dało efekt synergiczny – nowotwór kurczył się szybciej niż przy samej chemii. Badanie opublikowane na łamach Medical Xpress wskazuje, że to właśnie zmiana składu mikrobiomu – a nie bezpośrednie działanie antybiotyków na komórki rakowe – odpowiada za zahamowanie wzrostu guza.
Jak bakterie jelitowe wpływają na raka trzustki?
Mechanizm jest złożony. Mikrobiom jelitowy oddziałuje na układ odpornościowy, a ten z kolei może albo zwalczać nowotwór, albo – przeciwnie – pomagać mu się rozwijać. Antybiotyki eliminują pewne szczepy bakterii, które prawdopodobnie tłumią odpowiedź immunologiczną przeciwko rakowi. Gdy tych „hamulcowych” zabraknie, organizm skuteczniej atakuje guz. Dodatkowo zmieniony mikrobiom może wpływać na metabolizm leków – w przypadku gemcytabiny zwiększa się jej skuteczność. To tłumaczy, dlaczego połączenie antybiotyków z chemioterapią działa lepiej niż każda z tych metod osobno. Zespół z National Taiwan University planuje teraz sprawdzić, które konkretnie gatunki bakterii są kluczowe dla tego efektu.
Nadzieja dla pacjentów – ale jeszcze nie dziś
Wyniki są obiecujące, ale trzeba zachować ostrożność. Antybiotyki to broń obosieczna – długotrwałe stosowanie niszczy nie tylko szkodliwe, ale i pożyteczne bakterie, prowadząc do dysbiozy i innych problemów zdrowotnych. Dlatego kolejnym krokiem będzie identyfikacja konkretnych szczepów bakteryjnych, które można by selektywnie eliminować lub modyfikować, bez sięgania po szerokospektralne antybiotyki. Jeśli się to uda, przed nami otworzy się nowa ścieżka w leczeniu raka trzustki – nie poprzez bezpośrednie atakowanie komórek nowotworowych, ale przez przeprogramowanie mikrobiomu. Na razie jednak pozostajemy na etapie mysich modeli. Ale to właśnie od takich eksperymentów zaczynają się przełomy.
