Odkryto imię majańskiego matematyka-astronoma. Żył 1300 lat temu
W kamiennej komorze w gwatemalskim Xultun archeolodzy odczytali imię majańskiego uczonego sprzed 1300 lat. To pierwszy taki przypadek w historii badań nad Majami.
W starożytnym mieście Majów Xultun, w Gwatemali, archeolodzy odczytali imię uczonego, który żył w VIII wieku. To pierwszy w historii przypadek, gdy znamy z imienia majańskiego matematyka i astronoma – odkrycie rzuca nowe światło na poziom wiedzy tej cywilizacji.
Kamienna komora pełna zapisków
→ Czytaj też: Archeolodzy odkryli cmentarz I wojny w Bieszczadach. Co kryją mogiły?
W 2010 roku podczas wykopalisk w Xultun natrafiono na niepozorną kamienną komorę. Jej ściany pokrywały malowidła przedstawiające dostojników z tytułem taaj („obsydian”), a wśród nich władcę miasta, Yax We’n Chan K’inicha. Prawdziwa sensacja kryła się jednak nie w wizerunkach, lecz w gęstwinie drobnego pisma, które naniesiono później na te same ściany. To ponad pięćdziesiąt „mikrotekstów” – gęsto upakowanych kolumn znaków, zawierających obliczenia dotyczące kalendarza i astronomii.
Kalendarz i astronomia w służbie imperium
→ Czytaj też: Upadek czterech cywilizacji w jednym momencie. Archeolodzy rozwiązali zagadkę epoki brązu
Majowie słynęli z zaawansowanej astronomii i precyzyjnego kalendarza. Potrafili przewidywać zaćmienia Słońca i cykle Wenus, a ich system liczbowy opierał się na pozycyjnym zapisie z zerem. Odkryte w Xultun mikroteksty to nie tylko zapiski – to dowód na to, że w miastach Majów istnieli wyspecjalizowani uczeni, którzy zawodowo zajmowali się obliczeniami. Do tej pory znaliśmy ich tytuły i funkcje, ale nie ich imiona. Teraz po raz pierwszy udało się odczytać imię jednego z nich.
Dlaczego to przełom?
Franco D. Rossi z Massachusetts Institute of Technology, David Stuart z University of Texas at Austin i Heather Hurst ze Skidmore College opublikowali wyniki badań na łamach czasopisma Antiquity. Poinformowali, że wśród mikrotekstów znaleźli coś wyjątkowego – imię matematyka. To przełom, ponieważ dotychczas wszystkie majańskie imiona, które znamy, pochodziły z inskrypcji królewskich lub elity. Po raz pierwszy mamy do czynienia z imieniem zwykłego uczonego, który spędzał życie na liczeniu i obserwacjach nieba. Odkrycie pokazuje, że w społeczeństwie Majów istniała warstwa intelektualistów, którzy nie byli władcami ani kapłanami, a mimo to ich prace były na tyle ważne, by utrwalić je w kamieniu.
Co oznacza to odkrycie?
Dla archeologów i historyków to dowód, że w Xultun działało centrum obliczeniowe, gdzie gromadzono dane astronomiczne i tworzono tablice kalendarzowe. Imię odkrytego uczonego, choć nie zostało jeszcze publicznie ujawnione, pozwoli na lepsze zrozumienie struktury społecznej Majów. Być może w przyszłości uda się zidentyfikować więcej takich zapisków w innych miastach. Dla nas, współczesnych, to fascynujący wgląd w umysł człowieka sprzed trzynastu stuleci, który z niesamowitą precyzją opisywał ruchy ciał niebieskich.
