Nowa cząsteczka przeciwzapalna daje nadzieję w walce z chorobą Parkinsona

Ilustracja: Nowa cząsteczka przeciwzapalna daje nadzieję w walce z chorobą Parkinsona

„Odkryliśmy nową strategię, która w przyszłości może chronić neurony i inne komórki mózgu zaangażowane w chorobę Parkinsona” - mówią badacze z Federalnego Uniwersytetu w São Paulo (UNIFESP) w Brazylii. Wyniki ich pracy, opublikowane w czasopiśmie Neuropharmacology, wskazują na cząsteczkę o działaniu przeciwzapalnym, która w testach na myszach wykazała potencjał ochronny wobec komórek nerwowych. Czy to przełom w leczeniu choroby dotykającej miliony ludzi na całym świecie?

Stan zapalny w mózgu - cichy zabójca neuronów

→ Czytaj też: Eksperymentalny lek celuje w białko TDP-43. Czy spowolni SLA?

Choroba Parkinsona to druga co do częstości występowania choroba neurodegeneracyjna na świecie. Charakteryzuje się stopniowym obumieraniem neuronów produkujących dopaminę w istocie czarnej mózgu. Przez lata naukowcy skupiali się na hamowaniu tego procesu, ale skuteczne terapie wciąż pozostają poza zasięgiem. Nowe badanie brazylijskiego zespołu rzuca światło na rolę stanu zapalnego w postępie choroby. Okazuje się, że to właśnie przewlekły proces zapalny w mózgu może być kluczowym czynnikiem przyspieszającym degenerację neuronów.

Zespół z UNIFESP postanowił sprawdzić, czy cząsteczka o właściwościach przeciwzapalnych - dotychczas badana głównie dla innych schorzeń - może zahamować ten destrukcyjny mechanizm. Eksperymenty przeprowadzono na myszach, u których wywołano objawy przypominające chorobę Parkinsona. Wyniki okazały się obiecujące: podanie cząsteczki znacząco zmniejszyło stan zapalny w mózgu i ochronilo neurony przed śmiercią.

Jak działa nowa cząsteczka?

→ Czytaj też: Lek-fotoprzełącznik przywraca wrażliwość na światło. Pierwszy test na ludziach daje nadzieję niewidomym

Mechanizm działania odkrytego związku opiera się na blokowaniu szlaku sygnałowego odpowiedzialnego za aktywację komórek mikrogleju - rodzaju komórek odpornościowych w mózgu. W normalnych warunkach mikroglej pełni funkcję ochronną, usuwając patogeny i uszkodzone komórki. Jednak w chorobie Parkinsona ulega nadmiernej aktywacji, wywołując stan zapalny niszczący zdrowe neurony.

Nowa cząsteczka działa jak wyłącznik: hamuje nadmierną reakcję zapalną, nie zakłócając podstawowych funkcji obronnych mózgu. Co więcej, w testach na myszach nie zaobserwowano poważnych skutków ubocznych. To kluczowa informacja, ponieważ wiele dotychczas testowanych leków przeciwzapalnych w neurologii zawodziło właśnie z powodu toksyczności lub braku selektywności.

„Wyniki są obiecujące, ale potrzeba jeszcze wielu badań, zanim będziemy mogli mówić o terapii dla ludzi” - zastrzegają autorzy publikacji.

Myszy to dopiero początek

Choć odkrycie budzi nadzieję, naukowcy podkreślają, że droga od badań na myszach do leku dla pacjentów jest długa i wyboista. Model mysi, choć użyteczny, nie oddaje w pełni złożoności ludzkiego mózgu ani przewlekłego charakteru choroby Parkinsona u ludzi. Kolejnym krokiem będą testy na większych zwierzętach, a następnie - jeśli wyniki pozostaną pozytywne - pierwsze fazy badań klinicznych.

Jeśli cząsteczka potwierdzi swoją skuteczność i bezpieczeństwo, może stać się fundamentem nowej klasy leków przeciwzapalnych w neurologii. W przeciwieństwie do obecnych terapii, które jedynie łagodzą objawy (np. poprzez uzupełnianie dopaminy), nowe podejście celowałoby w sam mechanizm degeneracji neuronów. To mogłoby spowolnić, a nawet zatrzymać postęp choroby - coś, czego medycyna wciąż nie potrafi zrobić.

Nadzieja dla milionów

Choroba Parkinsona dotyka około 10 milionów ludzi na świecie, a liczba ta stale rośnie wraz ze starzeniem się populacji. Obecnie dostępne leki pomagają kontrolować drżenie, sztywność i spowolnienie ruchowe, ale nie zapobiegają dalszemu obumieraniu neuronów. Odkrycie brazylijskich naukowców otwiera nową ścieżkę: zamiast walczyć z objawami, można by zaatakować źródło problemu - przewlekły stan zapalny w mózgu.

Zespół z UNIFESP zapowiada kontynuację badań. Jeśli kolejne eksperymenty potwierdzą wstępne wyniki, cząsteczka może trafić do fazy przedklinicznej w ciągu najbliższych kilku lat. Dla pacjentów i ich rodzin to iskierka nadziei w walce z chorobą, która do tej pory nie dawała szans na odwrócenie losu.